Foto: Marko Popović
Ekološki razvoj Crne Gore i Nikšića u 2026: između evropskih fondova i energetske tranzicije.
Crna Gora je tokom 2025. i 2026. godine ubrzala procese zelene tranzicije i prilagođavanja evropskim ekološkim standardima. Ključni pravci razvoja odnose se na širenje obnovljivih izvora energije, unapređenje ekološke infrastrukture i uključivanje države u međunarodne programe zaštite životne sredine.
Posebno mjesto u ovom procesu ima Nikšić, koji se sve više pozicionira kao jedan od energetskih i industrijskih centara zelene tranzicije u zemlji.
Evropska podrška i novi međunarodni programi
Jedan od najvažnijih koraka za ekološki razvoj države jeste pristupanje Crne Gore programu Evropske unije LIFE, koji finansira projekte iz oblasti klimatskih promjena, zaštite biodiverziteta, upravljanja otpadom i energetske efikasnosti. Time su crnogorske institucije, opštine i organizacije dobile mogućnost da apliciraju za evropska sredstva za realizaciju projekata zaštite životne sredine i klimatske politike. Ovaj program predstavlja važan instrument za približavanje evropskim standardima u oblasti ekologije i energetike, što je istovremeno i jedan od ključnih uslova na putu Crne Gore ka članstvu u Evropskoj uniji.
Nacionalni plan energetske i klimatske tranzicije
Vlada Crne Gore usvojila je krajem 2025. godine Nacionalni energetski i klimatski plan (NEKP), strateški dokument koji definiše energetsku i klimatsku politiku države do 2030. godine. Plan predviđa povećanje udjela obnovljivih izvora energije, unapređenje energetske efikasnosti, modernizaciju elektroenergetske mreže i razvoj novih tehnologija u energetskom sektoru. Ovim dokumentom ekološka politika dobija centralno mjesto u ekonomskom razvoju države, jer se energetska tranzicija posmatra i kao razvojna šansa za investicije, nova radna mjesta i tehnološki napredak.
Veliki energetski projekti i razvoj obnovljivih izvora
Poseban fokus u ovoj tranziciji stavljen je na razvoj obnovljivih izvora energije, prije svega vjetroelektrana i solarnih elektrana. U tom kontekstu, država razmatra partnerstvo sa međunarodnim kompanijama u cilju realizacije velikih projekata iz oblasti solarne i vjetroenergije, kao i sistema za skladištenje energije. Takvi projekti trebalo bi da doprinesu energetskoj nezavisnosti zemlje i omoguće izvoz „zelene“ električne energije u region.
Istovremeno, modernizuju se i postojeći hidroenergetski sistemi, uz planove za proširenje kapaciteta hidroelektrana.
Nikšić kao centar zelene energetske transformacije
Grad Nikšić ima značajnu ulogu u energetskom i ekološkom razvoju države. U industrijskoj zoni nikšićke željezare nedavno je puštena u rad solarna elektrana snage 1 MW, što predstavlja jedan od prvih projekata transformacije industrijskih kompleksa u centre proizvodnje čiste energije. Pored toga, u blizini Nikšića realizuje se projekat vjetroparka Gvozd, koji bi trebalo da obezbijedi značajne količine električne energije iz obnovljivih izvora. Očekuje se da će proizvodnja iz ovog postrojenja pokriti potrebe desetina hiljada domaćinstava i doprinijeti smanjenju emisije ugljen-dioksida.
U planu su i drugi projekti, uključujući razvoj solarnih kapaciteta od više stotina megavata, sisteme za skladištenje energije i modernizaciju hidroelektrane Perućica.
Ekološka infrastruktura i regionalni razvojPored energetike, ekološki razvoj podrazumijeva i unapređenje komunalne infrastrukture, posebno sistema za upravljanje vodama, otpadom i otpadnim vodama. U državnim planovima za kapitalne investicije sve više prostora zauzimaju projekti iz oblasti zaštite životne sredine, koji se posmatraju kao ulaganje u zdravlje građana i dugoročni razvoj države.
Ekološki razvoj Crne Gore u ovoj godini karakterišu tri ključna procesa: integracija u evropske programe zaštite životne sredine, strateška energetska tranzicija ka obnovljivim izvorima i realizacija velikih energetskih projekata na lokalnom nivou. Nikšić, zahvaljujući industrijskoj tradiciji i novim investicijama u obnovljive izvore energije, sve više postaje važan centar zelene transformacije crnogorske ekonomije.
Novine Nikšića
