Foto: BBC
Kada se govori o najvećim fudbalskim imenima koja su potekla iz crnogorskih krajeva, ime Miljana Miljanića zauzima posebno mjesto. Iako je rođen u Bitolju 4. maja 1930. godine, njegove porodične korijene vezuju za Banjane kod Nikšića. Upravo zbog toga, Miljanić je za mnoge Nikšićane i Crnogorce ostao jedan od najznačajnijih ljudi iz ovih krajeva koji je ostavio dubok trag u svjetskom fudbalu.
Miljan Miljanić nije bio samo fudbaler i trener. Bio je istinski fudbalski mislilac, čovjek koji je igru posmatrao mnogo šire od samog terena.
Njegova karijera trajala je decenijama, a obuhvatila je gotovo sve što jedan fudbalski stručnjak može da dostigne – od rada sa igračima i klubovima, preko vođenja reprezentacije, do najviših funkcija u fudbalskoj organizaciji.
Kao igrač bio je član Crvene zvezde, kluba kojem će kasnije posvetiti najznačajnije godine svoje trenerske karijere. Upravo na klupi beogradskog kluba Miljanić je izrastao u jednog od najcjenjenijih evropskih trenera svog vremena.
Crvenu zvezdu vodio je od 1966. do 1974. godine i sa njom osvojio četiri prvenstva Jugoslavije i tri nacionalna kupa. Fudbalski savez Crne Gore navodi da je tokom osam sezona na klupi Zvezde osvojio čak deset trofeja.
Posebno mjesto u njegovoj karijeri zauzima generacija Crvene zvezde predvođena Draganom Džajićem.
Miljanić je bio trener koji je znao da prepozna talenat, da ga usmjeri i da od pojedinaca stvori snažnu cjelinu. Sa Zvezdom je stigao i do polufinala Kupa evropskih šampiona, što je u tadašnjem evropskom fudbalu predstavljalo ogroman uspjeh.
Onda je uslijedio poziv koji je potvrdio da Miljanićevo ime odavno prevazilazi granice jugoslovenskog fudbala. Godine 1974. postao je trener Real Madrida. Sa slavnim „kraljevskim klubom“ osvojio je dvije titule prvaka Španije, a u sezoni 1974/75. i Kup kralja, čime je ostvario duplu krunu. Time je postao jedan od rijetkih stranih trenera koji su u to vrijeme uspjeli da ostave tako snažan pečat u Madridu.Miljanić je potom vodio i Valensiju, ali je njegovo ime posebno vezano za reprezentaciju Jugoslavije. Kao selektor učestvovao je na dva svjetska prvenstva – u Zapadnoj Njemačkoj 1974. i Španiji 1982. godine. Njegov rad na reprezentativnom nivou bio je dio šire vizije razvoja jugoslovenskog fudbala.
Međutim, Miljan Miljanić nije ostao samo u trenerskim vodama.
Poslije bogate karijere na klupi preuzeo je jednu od najodgovornijih funkcija u fudbalu bivše Jugoslavije – mjesto predsjednika Fudbalskog saveza Jugoslavije. Na toj funkciji proveo je gotovo dvije decenije, sve do 2001. godine, kada je proglašen počasnim predsjednikom.
Njegov doprinos fudbalu prepoznat je i na međunarodnom nivou. FIFA mu je 2002. godine dodijelila Orden za zasluge, priznanje koje ga je svrstalo među velika imena svjetskog fudbala.
Fudbalski savez Crne Gore ističe da je Miljanić bio i autor više knjiga, od kojih su neke korišćene kao stručna literatura za obrazovanje fudbalskih trenera.
Iza svega toga ostala je jedna posebna ličnost. Miljanić je bio poznat kao veliki teoretičar fudbala, čovjek koji je proučavao igru, analizirao protivnike i neprestano tragao za novim znanjima. Njegov pristup fudbalu bio je ozbiljan, sistematičan i intelektualan. Engleski časopis World Soccer uvrstio ga je 2010. godine među 50 najuticajnijih trenera svijeta u prethodnih pola vijeka – kao jedinog stručnjaka sa prostora bivše Jugoslavije na toj listi.
Miljan Miljanić preminuo je 13. januara 2012. godine u Beogradu, u 82. godini života. Iza njega je ostala biografija kakvom se malo koji fudbalski trener može pohvaliti: igrač Crvene zvezde, trofejni trener Zvezde, prvak Španije sa Real Madridom, selektor Jugoslavije na dva svjetska prvenstva, predsjednik Fudbalskog saveza Jugoslavije i dobitnik međunarodnih priznanja za doprinos fudbalu.
Ipak, za Nikšić i Crnu Goru njegovo nasljeđe ima još jednu, posebnu dimenziju.
Miljanić je rođen daleko od Banjana, ali su njegovi korijeni bili duboko vezani za nikšićki kraj. Njegov životni put pokazuje kako čovjek može krenuti iz porodice crnogorskih korijena i dospjeti do samog vrha svjetskog fudbala.
Zato ime Miljana Miljanića nije samo dio istorije Crvene zvezde, Real Madrida ili jugoslovenskog fudbala. Ono pripada i istoriji Nikšića i Crne Gore – kao podsjetnik na čovjeka koji je svojim znanjem, radom i autoritetom ostavio trag daleko izvan prostora iz kojeg su potekli njegovi preci.
Miljan Miljanić – fudbaler, trener, selektor, funkcioner i prije svega čovjek koji je fudbal pretvorio u životno djelo.
V.Š.
